معرفت در شیعه

قتل عثمان و موضع گیری امام (ع)

« امام به خوبی می دانست که قتل عثمان فتنه عظیمی در پی خواهد داشت . از این رو کاملا با قتل عثمان مخالف بود .دلایل مخالفت امام عبارتند از :

•  هرج و مرج و بحرانی که در اثرقتل خلیفه در جامعه اسلامی پدید خواهد آمد.
•  سواستفاده دشمنان اسلام .
•  سواستفاده بنی امیه و در راس آن معاویه که نهایتا نیز چنین شد.
• اتهام به شخص حضرت علی (ع) از جهت دست داشتن در قتل خلیفه .»

_{(1) سیاست نظامی امام علی (ع)  - اصغر قائدان}

«  شورشهای که در زمان عثمان واقع شد و منجر به قتل او گردید کاملا طبیعی بود و نتیجه اعمال و رفتار او و اطرافیانش از بنی امیه بود ، زیرا بنی امیه به شهرهای مهم اسلام به عنوان فرماندار و مانند آن مسلط بود . بیت المال در اختیار آنان قرار گرفت و بخششهای عجیبی صورت گرفت و مردم از این امور آگاه شدند و بذرشورش و نفاق از نقاط دور دست هم چون مصر و بصره و کوفه تا مدینه پاشیده شد .   »_{(2) پیام امام  ص 410}

امام از یک سو با روش عثمان مخالف بود و به عملکرد او شدیدا انتقاد داشت و سعی می کرد او را از راه منحرفی که در پیش گرفته منصرف سازد و به راه راست بیاورد ،و از سوی دیگر مخالف بود باب خلیفه کُشی باز شود ، چون سرچشمه فتنه عظیمی بود . در این شرایط مولا علی رابط میان مردم و عثمان بود و سعی داشت رابطه انقلابیون و خلیفه را اصلاح کند ، ولی نه خلیفه و طرفداران او حاضر بودند از راه منحرف خود منصرف شوند ، و نه انقلابیون حاضر به سکوت می شدند .

  از دلایل امام در مخالفت با قتل عثمان این بود که چشمان آینده نگر امام پیش بینی می کرد که اتهام دست داشتن در قتل خلیفه اول بیش از همه متوجه ایشان خواهد شد ، و همین امر ابزاری در دست دشمنان خصوصا بنی امیه و در راس آن معاویه است برای کار شکنی علیه دین و متاسفانه پس از قتل عثمان همان مساله ای حضرت پیش بینی کرده می نمود به وقوع پیوست ، انگشت اتهام از سوی معاویه امام را نشانه گرفت . آنها با این  بهانه که انقلابیون و شورشیها با حضرت بیعت کرده اند ، حضرت را همدست آنها معرفی کردند و باعلم کردن پیراهن خونین عثمان ،فتنهای عظیم را پی ریزی کردند که نبرد های شوم و خانمان سوز و تفرقه اندازی ها در میان مسلمانان با جنگهای صفین و جمل با این شُعار آغاز گشت .

  با این اوضاع و شرایط شعار و بهانه برافروختن جنگ در دست بود مانند انبار باروت که مهیا باشد و تنها منتظر یک شعله کوچک باشد تا منفجر  شود ، بالاخره با انفجار انبار باروت دود آن به چشم خود آتش افروزان میرود .اما آتش افروزانی چون معاویه هستند که با زیرکی تمام در میدان حاضر نمی شوند ، بلکه از دور این جریان آتش بازی و فتنه گری را تماشا می کنند .

  آتش مورد نیاز برای این فتنه حضور افراد منتفذ و صحابه نام آشنا در صف اول مخالفان امام (ع) بود و مردم نیز که در این سالها از تربیت اسلامی پیامبر دور شده بودند و به جای شناخت اصل حق و حقیقت به دنبال شخصیت بودند تا از طریق شخصیتها حق را بشناسند ، به همین دلیل به دنبال آنها در مقابل امام موضع گرفتند و این اشتباه ساده ای نبود (نداشتن راه صحیح شناخت حق ) همین اشتباه باعث ایجاد شکاف عظیم و تفرقه در سپاه اسلام در جنگ جمل و صفین و نهروان شد که البته در نهروان حداکثر 8 نفر از 12 هزار نفر در آخرین لحظات به اشتباه خود پی بردند .  

  « من در کنار جاده های گمراه کننده ایستادم تا شما را به طریق حق رهنمون شوم ، در آن هنگام که گرد هم جمع می شدید  و راهنمایی نداشتید و تشنه رهبری شایسته بودید و برای پیدا کردن این  آب حیات تلاش می کردید و به جایی نمی رسیدید .»_{(3)خطبه چهارم نهج البلاغه}

  « در حقیقت امام علیه اسلام آنان را(بازماندگان جنگ جمل ) در عصر عثمان خصوصا اواخر آن ، تشبیه به مسافرانی می کند که راه را گم کرده اند و در بیراه گرفتار شده و از تشنگی می سوزند و جای  جای زمین را برای رسیدن به آب حفر می کنند ، و به آب دست نمی یابند .ولی امام به یاری آنها می آید و به صراط مستقیم هدایتشان می کند و از سرچشمه هدایت سیرابشان میسازد ، به آنها توجه میدهد که اگر در آن دوران تاریکی و طوفانی من نبودم چه مشکلات و گرفتاریهای عظیم دینی و دنیوی دامنتان را میگرفت . »_{(4) پیام امام – جلد اول – ص 419}

  « معاویه تنها یک هدف داشت و هر وسیله ای را برای رسیدن به آن هدف مباح می دانست ، و در منطق او و امثال او نه عواطف انسانی نقشی دارد (معاویه و عثمان هر دو اموی بودند و میان امویان پیوند های مستحکم قبیله ای وجود داشت .)  و نه اصول . آن  روزی که تشخیص داد از مرده او بهتر می تواند بهره برداری کند تا از زنده ی  او و خون ریخته عثمان بیشتر به او نیرو می دهد تا خونی که در رگهای عثمان حرکت میکند ، برای قتل او زمینه چینی کرد و در لحظاتی که قادر بود او را یاری کند و جلو قتل او را بگیرد ، او را در چنگال حوادث تنها گذاشت . ولی چشم تیزبین علی دست نامرئی معاویه را می دید و جریانات پشت پرده را می دانست از این روست که رسما خود معاویه مسئول قتل عثمان معرفی می کند .  »_{(5)سیری در نهج البلاغه   صص167-168}